ลงทุนทองคำอย่างไร? ทองแท่ง ETF และความเสี่ยง

ทองคำเป็นสินทรัพย์ที่คนไทยคุ้นเคยมานาน ทั้งในฐานะเครื่องประดับและในฐานะที่เก็บมูลค่า แต่บทบาทของทองคำในพอร์ตการลงทุนมีลักษณะเฉพาะที่ต่างจากหุ้นและพันธบัตรอย่างชัดเจน บทความนี้อธิบายว่าทองคำทำงานอย่างไรและมีต้นทุนอะไรที่ควรรู้ก่อน

ทองคำต่างจากหุ้นและพันธบัตรอย่างไร

ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดคือ ทองคำไม่สร้างกระแสเงินสด หุ้นอาจจ่ายเงินปันผลจากกำไรของบริษัท พันธบัตรจ่ายดอกเบี้ยตามสัญญา แต่ทองคำไม่ได้ผลิตอะไรและไม่จ่ายผลตอบแทนระหว่างถือครอง ผลตอบแทนทั้งหมดจึงมาจากส่วนต่างราคาเพียงอย่างเดียว

นั่นหมายความว่าการประเมินมูลค่าทองคำทำได้ยากกว่าสินทรัพย์ที่มีกระแสเงินสด เพราะไม่มีงบการเงินหรืออัตราดอกเบี้ยให้อ้างอิง ราคาจึงสะท้อนอุปสงค์อุปทานและปัจจัยมหภาคเป็นหลัก อ่านเปรียบเทียบสินทรัพย์ที่มีกระแสเงินสดได้ที่ หุ้นคืออะไร และ พันธบัตรคืออะไร

อะไรมีผลต่อราคาทองคำ

อัตราผลตอบแทนที่แท้จริง — เมื่ออัตราดอกเบี้ยหักเงินเฟ้อแล้วอยู่ในระดับสูง การถือทองคำที่ไม่จ่ายดอกเบี้ยจะมีต้นทุนค่าเสียโอกาสสูงขึ้น ซึ่งมักกดดันราคาทอง ในทางกลับกันเมื่ออัตราผลตอบแทนที่แท้จริงต่ำหรือติดลบ ทองคำมักได้รับความสนใจมากขึ้น

ค่าเงินดอลลาร์สหรัฐ — ทองคำซื้อขายในสกุลดอลลาร์เป็นหลัก เมื่อดอลลาร์แข็งค่า ทองมักถูกกดดัน และเมื่อดอลลาร์อ่อนค่า ทองมักได้แรงหนุน

ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ — ในช่วงที่ตลาดกังวล ทองคำมักถูกใช้เป็นที่พักเงิน แม้จะไม่ได้ปรับขึ้นทุกครั้งที่เกิดความไม่แน่นอนก็ตาม

อุปสงค์จริงและธนาคารกลาง — ความต้องการจากภาคเครื่องประดับ ภาคอุตสาหกรรม และการสะสมทองคำของธนาคารกลางประเทศต่าง ๆ มีผลต่อสมดุลอุปสงค์อุปทานในระยะยาว

สำหรับนักลงทุนไทย ยังมีอีกหนึ่งปัจจัยคือค่าเงินบาท เพราะราคาทองในประเทศสะท้อนทั้งราคาทองโลกและอัตราแลกเปลี่ยน ราคาทองโลกอาจลดลงแต่ราคาทองในประเทศเพิ่มขึ้นได้หากเงินบาทอ่อนค่าในช่วงเดียวกัน

ช่องทางลงทุนทองคำและต้นทุนที่ต่างกัน

ตารางนี้เปรียบเทียบโครงสร้างของแต่ละช่องทางเพื่ออธิบายแนวคิด ไม่ใช่การแนะนำช่องทางใดช่องทางหนึ่ง เงื่อนไขและค่าธรรมเนียมจริงต่างกันไปตามผู้ให้บริการ ควรตรวจสอบก่อนตัดสินใจทุกครั้ง อ่านพื้นฐานของ ETF เพิ่มเติมได้ที่ ETF คืออะไร

ต้นทุนที่มักถูกมองข้าม

ผู้เริ่มต้นหลายคนเปรียบเทียบเฉพาะราคาทองที่ประกาศ แต่ต้นทุนจริงมักสูงกว่านั้น สิ่งที่ควรนับรวมได้แก่ ส่วนต่างระหว่างราคาที่ร้านรับซื้อกับราคาที่ขายออก ซึ่งหมายความว่าหากซื้อแล้วขายทันทีมักขาดทุนทันทีจากส่วนต่างนี้ ค่ากำเหน็จในกรณีทองรูปพรรณ ค่าเก็บรักษาหรือค่าตู้นิรภัยสำหรับทองจริงจำนวนมาก และค่าธรรมเนียมบริหารรายปีสำหรับกองทุนหรือ ETF ซึ่งสะสมเป็นต้นทุนในระยะยาว

ข้อจำกัดที่ควรเข้าใจ

ทองคำไม่ได้ปรับขึ้นเสมอในทุกช่วงที่ตลาดผันผวน และมีหลายช่วงเวลาในประวัติศาสตร์ที่ราคาทองอยู่ในแนวโน้มลดลงต่อเนื่องหลายปี การถือทองคำในสัดส่วนสูงเกินไปจึงอาจทำให้พอร์ตโดยรวมเติบโตช้ากว่าเป้าหมายระยะยาว เพราะไม่มีกระแสเงินสดมาช่วยทบต้น อ่านเพิ่มเติมเรื่องพลังของการทบต้นได้ที่ ดอกเบี้ยทบต้นคืออะไร

บทบาทที่เหมาะสมในพอร์ต

ทองคำมักถูกใช้เป็นส่วนเสริมเพื่อกระจายความเสี่ยง เพราะในหลายช่วงเวลาเคลื่อนไหวไม่เหมือนหุ้น การมีทองคำในสัดส่วนที่เหมาะสมจึงอาจช่วยลดความผันผวนโดยรวมของพอร์ตได้ แต่สัดส่วนที่เหมาะสมไม่มีสูตรตายตัวและขึ้นอยู่กับเป้าหมายและระดับความเสี่ยงที่รับได้ของแต่ละคน อ่านเพิ่มเติมที่ กระจายความเสี่ยงคืออะไร และ ความเสี่ยงที่รับได้ (Risk Profile) คืออะไร

สรุป

ทองคำเป็นสินทรัพย์ที่ไม่สร้างกระแสเงินสด ผลตอบแทนมาจากส่วนต่างราคาเพียงอย่างเดียว ราคาขึ้นกับอัตราผลตอบแทนที่แท้จริง ค่าเงินดอลลาร์ ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ และสำหรับนักลงทุนไทยยังขึ้นกับค่าเงินบาทด้วย แต่ละช่องทางลงทุนมีต้นทุนต่างกันซึ่งควรนับรวมก่อนตัดสินใจ ทองคำมักเหมาะกับบทบาทส่วนเสริมเพื่อกระจายความเสี่ยงมากกว่าเป็นสินทรัพย์หลัก ติดตามราคาทองและปัจจัยที่เกี่ยวข้องได้ที่ แดชบอร์ดทองคำ ของ Finsance